In 2026 voert IBM een reeks wijzigingen door in haar licentiebeleid die directe gevolgen hebben voor organisaties die IBM-software gebruiken. De belangrijkste veranderingen betreffen de meetmethoden voor processorgebruik, de regels rondom virtualisatie en containeromgevingen, en de verplichtingen rondom IBM License Metric Tool. Voor IT-directeuren en CIO’s is het essentieel om deze wijzigingen tijdig te begrijpen en de juiste stappen te zetten. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over IBM-licenties in 2026.
Welke IBM licentieregels veranderen er specifiek in 2026?
In 2026 verscherpt IBM haar licentiebeleid op drie vlakken: de definitie van een Processor Value Unit (PVU) wordt strikter toegepast, de regels voor sub-capaciteitslicenties worden aangescherpt, en IBM breidt haar auditrechten verder uit. Organisaties die tot nu toe profiteerden van soepele interpretaties, merken dat IBM deze ruimte steeds verder inperkt.
Concreet betekent dit dat IBM nauwkeuriger gaat kijken naar hoe software daadwerkelijk wordt ingezet binnen de infrastructuur van een organisatie. De tolerantie voor grijs gebied bij hybride omgevingen neemt af. Bedrijven die hun IBM-licenties niet actief beheren, lopen het risico op aanzienlijke nabetalingen of compliancy claims.
Daarnaast past IBM haar productportfolio verder aan als gevolg van de integratie met Red Hat. Dit heeft gevolgen voor licenties op producten als IBM Db2, WebSphere en IBM Cloud Pak, waarbij sommige producten overgaan naar een abonnementsmodel of een gewijzigde berekeningsgrondslag krijgen.
Wat betekenen deze wijzigingen voor IBM ILMT-verplichtingen?
De IBM License Metric Tool (ILMT) blijft in 2026 verplicht voor organisaties die gebruik willen maken van sub-capaciteitslicenties. Zonder correct geconfigureerde en actief bijgehouden ILMT-rapportages verliest een organisatie het recht op sub-capaciteitslicenties en moet zij betalen op basis van volledige capaciteit, wat de kosten aanzienlijk verhoogt.
IBM heeft de eisen rondom ILMT-rapportage aangescherpt. De tool moet vaker worden bijgewerkt en de rapportages moeten aantoonbaar actueel zijn op het moment van een audit. Organisaties die ILMT niet structureel bijhouden, lopen bij een IBM-audit direct het risico op volledige PVU-facturering over de gehele infrastructuur.
Het is belangrijk om te weten dat ILMT niet alleen draait om het installeren van de tool. De juiste configuratie, het koppelen van alle relevante systemen en het bewaken van de rapportagecyclus vereisen actief beheer. Dit wordt in 2026 nog nadrukkelijker een voorwaarde voor compliancy.
Hoe beïnvloeden de nieuwe regels cloud- en containeromgevingen?
IBM-licentieregels voor cloud- en containeromgevingen worden in 2026 strenger. Organisaties die IBM-software draaien op public cloud platforms zoals AWS, Azure of Google Cloud, vallen niet automatisch onder sub-capaciteitslicenties. IBM hanteert specifieke regels per platform, en de interpretatie hiervan wordt in 2026 minder flexibel.
Voor containeromgevingen, met name Kubernetes en OpenShift, geldt dat IBM steeds nauwkeuriger kijkt naar het aantal actieve cores dat beschikbaar is voor IBM-workloads. Het dynamisch schalen van containers biedt niet langer automatisch licentieruimte. IBM verwacht dat organisaties de piekbelasting kunnen aantonen en licenties hierop afstemmen.
Praktisch betekent dit dat een organisatie die IBM-software in een containercluster draait, moet kunnen bewijzen hoeveel rekenkracht op elk moment beschikbaar was voor die specifieke software. Zonder deze inzichten is een compliancy claim bij een audit vrijwel onvermijdelijk.
Welke risico’s lopen organisaties bij niet-naleving na 2026?
Organisaties die hun IBM-licenties niet op orde hebben na 2026, lopen het risico op hoge nabetalingen, reputatieschade en verstoorde leveranciersrelaties. IBM voert regelmatig audits uit, en de financiële gevolgen van niet-naleving kunnen oplopen tot meerdere honderdduizenden euro’s, afhankelijk van de omvang van de infrastructuur.
De meest voorkomende risico’s zijn:
- Volledige PVU-facturering bij ontbrekende of onvolledige ILMT-rapportages
- Terugwerkende nabetalingen over meerdere jaren als IBM vaststelt dat software ondervergund is gebruikt
- Compliancy claims op basis van onjuiste interpretatie van licentieregels voor cloud of containers
- Verlies van onderhandelingspositie bij toekomstige contractverlenging
- Reputatierisico bij bestuurders en aandeelhouders als een audit publiek wordt
IBM heeft haar auditteam de afgelopen jaren aanzienlijk versterkt. De kans op een audit is in 2026 groter dan ooit, zeker voor organisaties met een omvangrijk IBM-portfolio.
Hoe bereid je je organisatie voor op de IBM licentiewijzigingen?
Een goede voorbereiding op de IBM licentiewijzigingen in 2026 begint met een grondige inventarisatie van het huidige IBM-portfolio. Organisaties die nu actie ondernemen, voorkomen verrassingen bij een audit en staan sterker in onderhandelingen met IBM.
Volg deze stappen om je organisatie voor te bereiden:
- Voer een licentie-audit uit op alle IBM-producten die actief in gebruik zijn, inclusief legacy-systemen.
- Controleer de ILMT-configuratie en zorg dat alle relevante systemen correct zijn gekoppeld en dat rapportages actueel zijn.
- Breng cloud- en containeromgevingen in kaart en bepaal welke IBM-software daarop draait en onder welke licentievorm.
- Vergelijk het werkelijke gebruik met de huidige licentierechten om over- of onderlicentering te identificeren.
- Stel een intern licentiebeheerprogramma in dat continu monitort en rapporteert, zodat je altijd klaar bent voor een audit.
Organisaties die deze stappen zetten, ontdekken regelmatig dat zij voor bepaalde producten overgelicentieerd zijn. Die ruimte biedt directe mogelijkheden voor kostenreductie en een sterkere positie bij de volgende contractonderhandeling.
Wanneer is het slim om IBM licenties opnieuw te onderhandelen?
Het beste moment om IBM-licenties opnieuw te onderhandelen is vóór een contractverlenging, maar bij voorkeur ook nu de licentieregels veranderen. Wijzigingen in het beleid van IBM creëren een natuurlijk onderhandelingsmoment, omdat beide partijen belang hebben bij duidelijkheid over de nieuwe voorwaarden.
Organisaties die hun contracten proactief heronderhandelen, kunnen profiteren van betere prijzen, duidelijkere afspraken over cloud- en containergebruik en minder risico op toekomstige compliancy claims. Wachten tot een contract automatisch verlengt, betekent dat IBM de voorwaarden dicteert.
Bijzonder gunstige momenten voor heronderhandeling zijn:
- Zes tot twaalf maanden vóór de contractvervaldatum
- Direct na een interne reorganisatie of infrastructuurwijziging
- Na een licentie-inventarisatie die over- of onderlicentering aantoont
- Bij de introductie van nieuwe IBM-producten of productversies in de eigen omgeving
Hoe Thornstein Groep helpt bij IBM licentiemanagement
Thornstein Groep ondersteunt IT-directeuren en CIO’s bij het navigeren door de complexe wereld van IBM-licenties. Wij brengen de kenniskloof tussen organisaties en IBM in kaart en zorgen ervoor dat jij altijd een sterke positie hebt, zowel bij audits als bij onderhandelingen.
Wat wij voor jouw organisatie doen:
- Onafhankelijke licentie-inventarisatie van het volledige IBM-portfolio, inclusief cloud- en containeromgevingen
- ILMT-beoordeling en optimalisatie zodat sub-capaciteitslicenties correct worden benut
- Compliancy check om risico’s voor een IBM-audit te identificeren en te elimineren
- Onderhandelingsondersteuning bij contractverlengingen en nieuwe IBM-overeenkomsten
- Kostenreductie door het identificeren van overlicentering en het optimaliseren van de licentiestructuur
Met bijna twee decennia ervaring in IT sourcing en software licentieadvies weten wij precies waar de risico’s zitten en hoe je deze omzet in een voordeel. Wil je weten hoe jouw organisatie er voor staat? Neem contact op en wij kijken samen wat de beste stap is.
