IBM sub-capacity licensing is een licentiemodel waarbij organisaties IBM-software alleen betalen voor de processorcapaciteit die daadwerkelijk wordt gebruikt, in plaats van voor de volledige fysieke servercapaciteit. Dit model is specifiek bedoeld voor gevirtualiseerde omgevingen en kan aanzienlijke kostenbesparingen opleveren ten opzichte van full-capacity licenties. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over IBM sub-capacity licenties, van in aanmerking komende producten tot het voorkomen van compliance risico’s.
Welke IBM-producten komen in aanmerking voor sub-capacity licenties?
Niet alle IBM-producten ondersteunen sub-capacity licenties. Het recht op sub-capacity pricing geldt voor IBM-software die wordt aangeboden onder de zogeheten IPLA-voorwaarden (International Program License Agreement) en specifiek is aangemerkt als sub-capacity eligible. Bekende voorbeelden zijn IBM Db2, IBM WebSphere, IBM MQ en diverse producten uit de IBM Cloud Pak-portfolio.
IBM publiceert een officiële lijst van sub-capacity eligible producten. Het is essentieel dat organisaties deze lijst raadplegen voordat zij ervan uitgaan dat een bepaald product in aanmerking komt. Producten die niet op deze lijst staan, vereisen altijd full-capacity licenties, ongeacht de virtualisatieomgeving. Het controleren van de actuele IBM-productlijst is dan ook een eerste stap bij elke licentieanalyse.
Hoe werkt sub-capacity meting in gevirtualiseerde omgevingen?
Sub-capacity meting werkt door het bijhouden van het maximale aantal virtuele processorkernen dat een IBM-softwareproduct op enig moment gebruikt binnen een gevirtualiseerde omgeving. In plaats van alle fysieke cores van een server te tellen, wordt alleen de capaciteit gemeten die aan de virtuele machine is toegewezen en daadwerkelijk beschikbaar is voor de software.
De meting vindt continu plaats en registreert de piekwaarden per maand. IBM hanteert hiervoor de zogenoemde PVU-metriek (Processor Value Unit), waarbij elk processortype een eigen PVU-waarde heeft. De gemeten piekwaarde over een kalendermaand bepaalt hoeveel licenties er voor die maand vereist zijn.
Belangrijk om te begrijpen is dat de virtualisatietechnologie wel erkend moet zijn door IBM. Platforms zoals VMware, IBM PowerVM en Microsoft Hyper-V worden ondersteund, maar de configuratie moet voldoen aan specifieke IBM-vereisten om sub-capacity meting geldig te laten zijn.
Wat is ILMT en waarom is het verplicht bij sub-capacity?
ILMT staat voor IBM License Metric Tool en is het officiële meetinstrument dat IBM vereist voor het toepassen van sub-capacity licenties. Zonder een correct geïnstalleerde en geconfigureerde ILMT-omgeving vervalt het recht op sub-capacity pricing automatisch en moet een organisatie full-capacity licenties aanhouden.
ILMT scant de IT-omgeving, detecteert geïnstalleerde IBM-software en registreert het daadwerkelijke gebruik per virtuele machine. De tool genereert kwartaalrapporten die als bewijs dienen bij een IBM licentie-audit. IBM stelt als harde voorwaarde dat deze rapporten worden gegenereerd en bewaard.
Naast ILMT accepteert IBM in bepaalde gevallen ook BigFix Inventory als alternatief meetinstrument. Organisaties die gebruik maken van complexe hybride omgevingen doen er verstandig aan te verifiëren welk instrument in hun specifieke situatie van toepassing is en of de configuratie volledig aan de IBM-vereisten voldoet.
Wanneer vervalt het recht op sub-capacity licenties?
Het recht op sub-capacity licenties vervalt zodra een organisatie niet langer voldoet aan de technische en administratieve voorwaarden die IBM stelt. De meest voorkomende oorzaken zijn:
- ILMT is niet geïnstalleerd of niet correct geconfigureerd
- ILMT-scans worden niet regelmatig uitgevoerd of rapporten worden niet bewaard
- Het gebruikte virtualisatieplatform is niet erkend door IBM
- De gevirtualiseerde omgeving voldoet niet aan de IBM sub-capacity vereisten
- IBM-software draait op een fysieke server zonder virtualisatie
Wanneer het recht vervalt, moet de organisatie terugvallen op full-capacity licenties. Dit kan met terugwerkende kracht worden opgelegd tijdens een audit, wat kan leiden tot aanzienlijke naheffingen. Het bewaken van de ILMT-configuratie en het tijdig genereren van kwartaalrapporten is daarom geen bijzaak, maar een kritische compliance-verplichting.
Wat is het verschil tussen sub-capacity en full-capacity licenties?
Het kernverschil tussen sub-capacity en full-capacity licenties zit in de basis waarop het aantal benodigde licenties wordt berekend. Bij full-capacity licenties telt IBM alle fysieke processorkernen van de server waarop de software draait, ongeacht hoeveel capaciteit de software daadwerkelijk gebruikt. Bij sub-capacity licenties telt alleen de capaciteit die daadwerkelijk aan de virtuele machine is toegewezen.
In de praktijk betekent dit dat organisaties met gevirtualiseerde omgevingen bij sub-capacity aanzienlijk minder licenties nodig hebben dan bij full-capacity. Stel dat een IBM-product draait op een virtuele machine met 4 cores, terwijl de fysieke server 32 cores heeft. Bij full-capacity betaal je voor alle 32 cores; bij sub-capacity alleen voor de 4 toegewezen cores.
Dit verschil maakt sub-capacity licenties financieel aantrekkelijk, maar ook complexer in beheer. De verplichting om ILMT correct te implementeren en te onderhouden is de prijs die organisaties betalen voor de lagere licentiekosten.
Hoe bereidt een organisatie zich voor op een IBM licentie-audit?
Een goede voorbereiding op een IBM licentie-audit begint ruim voor de audit zelf. Organisaties die sub-capacity licenties gebruiken, moeten kunnen aantonen dat zij continu aan alle IBM-vereisten hebben voldaan. Een gestructureerde aanpak is daarbij onmisbaar.
De voorbereiding bestaat in essentie uit de volgende stappen:
- Inventariseer alle geïnstalleerde IBM-software en controleer welke producten sub-capacity eligible zijn.
- Controleer de ILMT-configuratie en zorg dat alle systemen worden gescand en correct worden gerapporteerd.
- Verzamel alle kwartaalrapporten die ILMT heeft gegenereerd en bewaar deze gestructureerd.
- Vergelijk het gemeten gebruik met de beschikbare licenties om mogelijke tekorten vroegtijdig te signaleren.
- Documenteer de virtualisatieomgeving inclusief de configuratie van hypervisors en de toegewezen capaciteit per virtuele machine.
- Laat een interne pre-audit uitvoeren om verrassingen tijdens de officiële IBM-audit te voorkomen.
Een IBM-audit kan zonder waarschuwing worden aangekondigd en de tijdsdruk is dan groot. Organisaties die hun software licenties proactief beheren en de documentatie op orde hebben, staan aanzienlijk sterker in een audittraject.
Hoe Thornstein Groep helpt met IBM licentie-compliance
IBM sub-capacity licenties bieden grote kostenvoordelen, maar de complexiteit van de vereisten maakt het beheer uitdagend. Thornstein Groep ondersteunt organisaties bij elk aspect van IBM licentiemanagement, van het in kaart brengen van de huidige licentiesituatie tot de voorbereiding op een audit.
Wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen:
- Volledige inventarisatie van geïnstalleerde IBM-software en licentierechten
- Beoordeling en optimalisatie van de ILMT-configuratie
- Analyse van sub-capacity versus full-capacity positionering
- Begeleiding bij IBM licentie-audits en compliance claims
- Strategisch advies over IBM contractonderhandelingen en kostenreductie
Met bijna twee decennia ervaring in IT sourcing en een diepgaande kennis van IBM licentiemodellen zorgt Thornstein Groep ervoor dat jouw organisatie altijd compliant is en nooit meer betaalt dan nodig. Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over jouw IBM licentiesituatie.
